“Viêm gan B sống được bao lâu?” là câu hỏi thường gặp ở những người được phát hiện nhiễm virus viêm gan B (HBV). Tuy nhiên, không có một mốc tuổi thọ cố định áp dụng cho tất cả người bệnh. Viêm gan B có thể diễn biến rất khác nhau tùy thuộc vào tình trạng nhiễm virus, mức độ tổn thương gan, có hay không có xơ gan, ung thư gan và việc người bệnh được theo dõi, điều trị đúng cách.
Nhiều người nhiễm HBV có thể duy trì sức khỏe và chất lượng cuộc sống trong thời gian dài nếu được đánh giá bệnh định kỳ, kiểm soát hoạt động của virus và phát hiện sớm các tổn thương ở gan.
Viêm gan B có ảnh hưởng đến tuổi thọ không?
Viêm gan B cấp tính ở người trưởng thành thường có khả năng hồi phục và phần lớn trường hợp không chuyển thành nhiễm HBV mạn tính. Theo WHO, ở người trưởng thành, tỷ lệ chuyển sang nhiễm HBV mạn tính thấp hơn nhiều so với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Ngược lại, viêm gan B mạn tính có thể tồn tại trong nhiều năm và tiến triển âm thầm. Một số người không có triệu chứng rõ ràng nhưng vẫn có nguy cơ tổn thương gan theo thời gian. Nếu bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện xơ hóa gan, xơ gan, suy gan hoặc ung thư biểu mô tế bào gan.
Do đó, bản thân việc có HBsAg dương tính không đồng nghĩa với việc người bệnh sẽ bị rút ngắn tuổi thọ. Điều quan trọng là xác định bệnh đang ở giai đoạn nào và nguy cơ tổn thương gan hiện tại ra sao.
Tuổi thọ phụ thuộc vào giai đoạn và tình trạng bệnh
1. Viêm gan B cấp tính
Nhiễm HBV cấp tính là giai đoạn mới mắc, thường kéo dài trong thời gian ngắn. Phần lớn người trưởng thành có hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể tự kiểm soát virus và hồi phục.
Một số trường hợp hiếm có thể diễn biến nặng, gây suy gan cấp. Vì vậy, người bệnh vẫn cần được bác sĩ đánh giá và theo dõi thay vì tự xác định rằng bệnh sẽ tự khỏi.
2. Viêm gan B mạn tính chưa có tổn thương gan đáng kể
Một số người mang HBV trong thời gian dài nhưng hoạt động của virus thấp và chưa xuất hiện tổn thương gan đáng kể. Trường hợp này thường không có triệu chứng rõ ràng.
Tuy nhiên, “virus ngủ” không phải là thuật ngữ có thể dùng để khẳng định rằng bệnh hoàn toàn không còn nguy cơ. Hoạt động của HBV có thể thay đổi theo thời gian, vì vậy người bệnh vẫn cần được theo dõi các chỉ số chức năng gan, HBV DNA, HBeAg và tình trạng xơ hóa gan theo chỉ định.
3. Viêm gan B mạn tính đang hoạt động
Khi HBV nhân lên mạnh và gây viêm, tổn thương tế bào gan có thể diễn ra kéo dài. Nếu không được đánh giá và điều trị phù hợp, bệnh có thể tiến triển từ viêm và xơ hóa sang xơ gan.
Ở giai đoạn này, tiên lượng phụ thuộc vào mức độ hoạt động của virus, mức độ viêm và xơ hóa gan cũng như khả năng đáp ứng với điều trị.
4. Viêm gan B kèm xơ gan
Xơ gan là một trong những biến chứng quan trọng của viêm gan B mạn tính. Khi gan đã bị xơ, tiên lượng phụ thuộc đáng kể vào việc xơ gan còn bù hay đã mất bù.
Người bệnh xơ gan còn bù có thể vẫn duy trì cuộc sống trong nhiều năm nếu được điều trị nguyên nhân, theo dõi sát và phòng ngừa biến chứng. Khi xuất hiện xơ gan mất bù với các biểu hiện như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan hoặc suy giảm chức năng gan, nguy cơ biến chứng nặng và tử vong tăng lên.
Vì vậy, không thể áp dụng một con số như “chỉ sống 2–5 năm” cho tất cả người bệnh viêm gan B có xơ gan. Tiên lượng cần được bác sĩ đánh giá dựa trên từng trường hợp cụ thể.
5. Viêm gan B và ung thư gan
Nhiễm HBV mạn tính làm tăng nguy cơ ung thư gan. Đáng lưu ý, ung thư gan có thể xuất hiện ở người nhiễm HBV ngay cả khi chưa hình thành xơ gan.
WHO xác định xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan là những nguyên nhân tử vong chủ yếu liên quan đến viêm gan B mạn tính.
Do đó, người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cần được bác sĩ chỉ định chương trình tầm soát ung thư gan phù hợp, thay vì chỉ thăm khám khi xuất hiện triệu chứng.
Những yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng viêm gan B
Tuổi thọ và diễn biến bệnh ở người nhiễm HBV chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, chẳng hạn:
- Mức độ nhân lên của virus và nồng độ HBV DNA.
- Tình trạng HBeAg và các dấu ấn huyết thanh học khác.
- Mức độ tăng men gan và tình trạng viêm gan.
- Mức độ xơ hóa hoặc xơ gan.
- Có hay không có biến chứng suy gan, xuất huyết tiêu hóa hoặc cổ trướng.
- Nguy cơ và tình trạng ung thư gan.
- Tuổi, bệnh lý đi kèm và sức khỏe tổng thể.
- Việc người bệnh có được điều trị kháng virus khi có chỉ định hay không.
- Mức độ tuân thủ điều trị và lịch tái khám.
WHO hiện khuyến cáo tiếp cận điều trị viêm gan B mạn tính dựa trên đánh giá nguy cơ và tình trạng bệnh, đồng thời nhấn mạnh việc theo dõi lâu dài và giám sát ung thư gan ở những người có nguy cơ.
Điều trị viêm gan B có giúp kéo dài tuổi thọ không?
Có. Ở những người có chỉ định điều trị, thuốc kháng virus có thể ức chế sự nhân lên của HBV, từ đó giúp giảm nguy cơ tiến triển bệnh gan và các biến chứng liên quan.
Các thuốc kháng virus đường uống được sử dụng trong điều trị viêm gan B mạn tính có thể cần dùng trong thời gian dài. Việc lựa chọn thuốc, thời điểm bắt đầu và thời gian điều trị phải được bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên kết quả xét nghiệm và mức độ tổn thương gan.
Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy men gan hoặc triệu chứng cải thiện, bởi HBV có thể tái hoạt động và gây tổn thương gan.
Người bị viêm gan B nên làm gì để bảo vệ gan?
Để hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển và phát hiện sớm biến chứng, người nhiễm HBV nên:
Tuân thủ lịch tái khám:
Thời gian tái khám không giống nhau ở tất cả người bệnh. Bác sĩ sẽ căn cứ vào giai đoạn bệnh để quyết định tần suất xét nghiệm và theo dõi.
Theo dõi tình trạng virus và chức năng gan:
Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm ALT, AST, bilirubin, HBsAg, HBeAg, HBV DNA, công thức máu, đánh giá mức độ xơ hóa gan và các xét nghiệm cần thiết khác.
Tầm soát ung thư gan khi thuộc nhóm nguy cơ:
Siêu âm gan và xét nghiệm hoặc phương pháp tầm soát bổ sung có thể được chỉ định theo nguy cơ cá nhân và hướng dẫn của bác sĩ.
Không tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung:
Một số thuốc, thảo dược hoặc sản phẩm không rõ thành phần có thể gây tổn thương gan hoặc tương tác với thuốc đang điều trị.
Hạn chế hoặc tránh rượu bia:
Rượu có thể làm gia tăng tổn thương gan, đặc biệt ở người đã có bệnh gan mạn tính.
Duy trì lối sống lành mạnh:
Ăn uống cân đối, duy trì cân nặng hợp lý, vận động phù hợp và kiểm soát tốt các bệnh lý chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn lipid máu và gan nhiễm mỡ có thể góp phần bảo vệ sức khỏe gan.
Khi nào người bệnh cần khám sớm?
Người nhiễm HBV nên đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, bụng to nhanh hoặc phù chân, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức.
Đặc biệt, người đã được chẩn đoán viêm gan B mạn tính không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Bệnh có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm, trong khi việc theo dõi và điều trị thích hợp có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ biến chứng.
Kết luận
Không thể xác định chính xác người bị viêm gan B sẽ sống được bao lâu chỉ dựa vào kết quả dương tính với HBV. Nhiều người nhiễm HBV vẫn có thể duy trì cuộc sống lâu dài nếu bệnh được phát hiện, đánh giá và quản lý đúng cách.
Ngược lại, viêm gan B mạn tính không được kiểm soát có thể dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan. Vì vậy, thay vì quan tâm đến một con số tuổi thọ cố định, người bệnh nên tập trung vào việc đánh giá mức độ tổn thương gan, kiểm soát HBV, tuân thủ điều trị và thực hiện theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.