Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống tự tử 10/9, Trung tâm Y tế Phú Tân đẩy mạnh thông điệp quan tâm đến sức khỏe tinh thần, khuyến khích mỗi người chủ động lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ những người đang gặp khó khăn trong cuộc sống.
Phòng, chống tự tử không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà cần sự chung tay của gia đình, nhà trường, nơi làm việc và toàn xã hội. Một sự quan tâm đúng lúc, một cuộc trò chuyện chân thành hoặc việc kết nối người có nguy cơ với nhân viên y tế, chuyên gia tâm lý có thể góp phần giúp họ vượt qua giai đoạn khủng hoảng.
Sức khỏe tinh thần cần được quan tâm đúng mức
Ngày Thế giới Phòng, chống tự tử được tổ chức vào ngày 10/9 hằng năm nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng ngừa tự tử, chăm sóc sức khỏe tinh thần và thúc đẩy sự quan tâm đối với những người đang phải đối mặt với khó khăn tâm lý.
Tự tử là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng. Hành vi này có thể liên quan đến nhiều hoàn cảnh và yếu tố khác nhau như trầm cảm, căng thẳng kéo dài, khủng hoảng tâm lý, khó khăn trong gia đình, áp lực học tập, công việc hoặc những biến cố lớn trong cuộc sống.
Điều đáng lưu ý là không phải mọi trường hợp đều dễ dàng nhận biết từ bên ngoài. Một người vẫn có thể sinh hoạt, làm việc và giao tiếp bình thường nhưng bên trong đang phải đối diện với những cảm xúc tiêu cực hoặc khủng hoảng tâm lý.
Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức về sức khỏe tinh thần và xây dựng môi trường biết lắng nghe có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng ngừa.
Nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường
Theo nội dung truyền thông được CDC An Giang đăng tải, một số biểu hiện có thể cảnh báo một người đang gặp khó khăn nghiêm trọng về tâm lý gồm thường xuyên nhắc đến cái chết hoặc cảm giác vô vọng, có xu hướng thu mình, tự cô lập với người xung quanh, thay đổi rõ rệt về cảm xúc và hành vi hoặc không còn hứng thú với những hoạt động trước đây từng yêu thích.
Tuy nhiên, những dấu hiệu trên không phải lúc nào cũng đồng nghĩa một người chắc chắn có ý định tự tử. Điều quan trọng là người thân, bạn bè và cộng đồng cần quan sát những thay đổi bất thường, đặc biệt khi chúng xuất hiện kéo dài hoặc ngày càng rõ rệt.
Thay vì cho rằng đó chỉ là sự yếu đuối, thiếu cố gắng hay “suy nghĩ quá nhiều”, mỗi người nên tiếp cận bằng thái độ bình tĩnh và cảm thông.
Đặc biệt, những lời nói thể hiện sự tuyệt vọng hoặc ám chỉ việc không muốn tiếp tục cuộc sống không nên bị xem nhẹ.
Lắng nghe thay vì phán xét
Một trong những cách hỗ trợ thiết thực nhất đối với người đang gặp khủng hoảng tinh thần là lắng nghe.
Khi một người có dấu hiệu bất ổn về tâm lý, gia đình và những người xung quanh nên tạo ra không gian an toàn để họ có thể chia sẻ những điều đang khiến bản thân căng thẳng, buồn bã hoặc tuyệt vọng.
Lắng nghe không có nghĩa là phải đưa ra ngay một lời khuyên hay tìm cách giải quyết tất cả vấn đề. Nhiều khi, điều người đang gặp khó khăn cần trước tiên là cảm giác mình được tôn trọng, được thấu hiểu và không phải đối diện với vấn đề một mình.
Không nên chế giễu, trách móc, gây áp lực hoặc phủ nhận cảm xúc của họ bằng những câu nói như “có gì đâu mà buồn”, “hãy mạnh mẽ lên” hay “mọi chuyện rồi sẽ qua”.
Sự đồng hành đúng cách có thể giúp người đang khủng hoảng cảm thấy họ vẫn có người quan tâm và sẵn sàng hỗ trợ.
Khi có nguy cơ tự làm hại bản thân, cần tìm sự hỗ trợ chuyên môn
Nếu nhận thấy một người có nguy cơ tự làm hại bản thân, không nên để họ phải đối diện với tình trạng đó một mình. Gia đình hoặc người thân cần ưu tiên đảm bảo môi trường an toàn, ở bên và tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp.
Trong những tình huống đáng lo ngại, việc kết nối với nhân viên y tế hoặc chuyên gia tâm lý là cần thiết. Đây là bước quan trọng giúp đánh giá tình trạng sức khỏe tinh thần và đưa ra hướng hỗ trợ phù hợp.
Trung tâm Y tế Phú Tân với vai trò là cơ sở y tế tuyến địa phương có thể trở thành một địa chỉ để người dân chủ động tìm kiếm sự tư vấn, thăm khám và được hướng dẫn tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp khi có nhu cầu.
Người dân cũng cần hiểu rằng tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp vấn đề về tâm lý không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối. Ngược lại, chủ động tìm kiếm hỗ trợ là một cách bảo vệ bản thân và sức khỏe lâu dài.
Gia đình, nhà trường và cộng đồng đều có vai trò
Phòng, chống tự tử không thể chỉ dựa vào ngành y tế. Đây là vấn đề cần sự phối hợp của nhiều môi trường mà mỗi người đang sống và làm việc.
Trong gia đình, cha mẹ và người thân nên duy trì giao tiếp cởi mở, dành thời gian trò chuyện và quan tâm đến những thay đổi trong tâm lý, hành vi của các thành viên.
Với trẻ em và thanh thiếu niên, sự quan tâm càng cần được thực hiện thường xuyên. Áp lực học tập, các mối quan hệ bạn bè, gia đình và những tác động từ môi trường xã hội có thể khiến trẻ gặp khó khăn nhưng không phải lúc nào cũng chủ động chia sẻ.
Tại trường học và nơi làm việc, xây dựng môi trường tôn trọng, không kỳ thị và khuyến khích chia sẻ cũng góp phần tạo ra mạng lưới hỗ trợ tinh thần cho mỗi cá nhân.
Ở phạm vi cộng đồng, việc truyền thông đúng về sức khỏe tinh thần giúp giảm định kiến đối với các vấn đề tâm lý, đồng thời khuyến khích người dân tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết.
Chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần
Bảo vệ sức khỏe tinh thần cần được thực hiện thường xuyên chứ không chỉ khi một người đã rơi vào khủng hoảng.
Mỗi người có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như duy trì các mối quan hệ tích cực, dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, chia sẻ với người mình tin tưởng khi gặp khó khăn và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cảm thấy bản thân không thể tự giải quyết vấn đề.
Đối với gia đình, việc xây dựng một không gian mà mọi thành viên có thể nói ra cảm xúc mà không sợ bị phán xét là yếu tố quan trọng.
Đối với cộng đồng, sự quan tâm không nhất thiết phải là những hành động lớn. Một câu hỏi thăm, một cuộc trò chuyện hoặc đơn giản là ở bên một người đang gặp khó khăn đôi khi có thể tạo ra sự khác biệt.
Trung tâm Y tế Phú Tân lan tỏa thông điệp quan tâm và chia sẻ
Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống tự tử, thông điệp quan trọng cần được lan tỏa là không nên im lặng trước những dấu hiệu bất ổn về sức khỏe tinh thần.
Trung tâm Y tế Phú Tân hướng tới việc góp phần nâng cao nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe toàn diện, trong đó sức khỏe tinh thần là một phần không thể tách rời của sức khỏe con người.
Mỗi gia đình hãy quan tâm đến nhau nhiều hơn. Mỗi người hãy học cách lắng nghe mà không phán xét. Khi nhận thấy một người đang gặp khó khăn nghiêm trọng, hãy chủ động ở bên và kết nối họ với sự hỗ trợ chuyên môn phù hợp.
Phòng, chống tự tử bắt đầu từ sự quan tâm của mỗi người và cần được duy trì bằng sự đồng hành của cả cộng đồng.
Hãy lắng nghe khi ai đó cần được chia sẻ. Hãy quan tâm khi nhận thấy một người đang thay đổi. Hãy hành động khi có nguy cơ.
Cùng Trung tâm Y tế Phú Tân lan tỏa nhận thức đúng về sức khỏe tinh thần, xây dựng môi trường sống biết quan tâm, chia sẻ và hỗ trợ, để mỗi người đều có cơ hội nhận được sự giúp đỡ khi cần thiết.