Trong 8 tháng đầu năm 2026, nhu cầu khám, chữa bệnh có sử dụng bảo hiểm y tế (BHYT) tiếp tục gia tăng. Số lượt khám và điều trị bằng BHYT đã vượt 130 triệu lượt, trong khi tổng chi phí từ Quỹ BHYT dành cho hoạt động khám, chữa bệnh cũng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
Cùng với việc bảo đảm thanh toán chi phí khám, chữa bệnh cho người tham gia, chính sách BHYT đang được nghiên cứu theo hướng mở rộng phạm vi quyền lợi, tăng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm cho một số nhóm dân cư và từng bước đưa thêm các hoạt động dự phòng, sàng lọc bệnh vào phạm vi được Quỹ BHYT chi trả.
Hơn 130 triệu lượt khám, chữa bệnh bằng BHYT
Theo số liệu cập nhật đến hết tháng 8/2026, cả nước ghi nhận khoảng 130,7 triệu lượt khám, chữa bệnh BHYT, tăng khoảng 2,7 triệu lượt, tương đương 2,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong tổng số này, khám và điều trị ngoại trú chiếm phần lớn với khoảng 117,1 triệu lượt, tăng 1,8%. Số lượt điều trị nội trú đạt khoảng 13,6 triệu lượt, tăng 4,2% so với cùng kỳ.
Các con số trên cho thấy BHYT tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Không chỉ các trường hợp khám bệnh thông thường, quỹ bảo hiểm còn góp phần chia sẻ chi phí đối với những người phải điều trị nội trú hoặc mắc các bệnh cần sử dụng nhiều dịch vụ kỹ thuật, thuốc và vật tư y tế.
Trong 8 tháng đầu năm, tổng chi phí khám, chữa bệnh BHYT được ghi nhận ở mức gần 118.000 tỷ đồng, tăng khoảng 11% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, chi phí dành cho khám, chữa bệnh ngoại trú đạt hơn 44.800 tỷ đồng, còn điều trị nội trú chiếm hơn 73.100 tỷ đồng.
Việc chi phí điều trị tăng cùng với số lượt khám, chữa bệnh cho thấy nhu cầu sử dụng dịch vụ y tế của người dân ngày càng lớn. Đây cũng là một trong những yếu tố cần được tính toán trong quá trình hoàn thiện chính sách BHYT, nhằm vừa mở rộng quyền lợi cho người tham gia vừa bảo đảm khả năng cân đối và sử dụng hiệu quả Quỹ BHYT.
Đề xuất tăng mức hỗ trợ đóng BHYT cho một số nhóm
Một nội dung đáng chú ý đang được nghiên cứu là điều chỉnh mức ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHYT cho một số nhóm đối tượng.
Theo phương án được đưa ra trong dự thảo, chính sách mới dự kiến áp dụng từ ngày 1/4/2027, với định hướng ưu tiên những nhóm có điều kiện kinh tế còn khó khăn và một số nhóm tham gia BHYT theo hộ gia đình.
Cụ thể, người khuyết tật nhẹ thuộc hộ gia đình cận nghèo được đề xuất hỗ trợ 100% mức đóng BHYT.
Đối với người thuộc hộ gia đình cận nghèo, mức hỗ trợ dự kiến được nâng lên tối thiểu 80%, cao hơn 10 điểm phần trăm so với mức hỗ trợ hiện hành.
Học sinh, sinh viên cũng nằm trong nhóm được đề xuất tăng hỗ trợ. Mức ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHYT dự kiến được nâng từ tối thiểu 50% lên tối thiểu 70% mức đóng.
Với người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình, mức hỗ trợ dự kiến tăng từ tối thiểu 30% lên 50% mức đóng BHYT.
Ngoài ra, những người đang được nuôi dưỡng, chăm sóc tại các tổ chức hoặc cơ sở từ thiện, tôn giáo cũng được đề xuất hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng BHYT.
Nếu được triển khai theo lộ trình, các điều chỉnh này sẽ góp phần giảm phần chi phí mà người dân phải tự bảo đảm khi tham gia BHYT, đặc biệt đối với các nhóm có khả năng tài chính hạn chế.
Từng bước nâng mức hưởng BHYT
Không chỉ đề xuất tăng mức hỗ trợ đóng, chính sách BHYT còn được nghiên cứu theo hướng điều chỉnh mức hưởng đối với một số nhóm người tham gia.
Theo phương án đang được xây dựng, những người hiện có mức hưởng 80% chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi có thể được nâng lên 85% từ ngày 1/7/2027 và tiếp tục tăng lên 90% từ ngày 1/7/2029.
Một số nhóm được ưu tiên có thể được áp dụng mức hưởng cao hơn đối với dịch vụ khám, chữa bệnh tại cấp ban đầu và cấp cơ bản.
Theo lộ trình dự kiến từ ngày 1/7/2030, mức hưởng có thể được nâng lên 95% đối với người từ 75 tuổi trở lên, người khuyết tật nhẹ có mức suy giảm khả năng lao động từ 35% đến 60%, người dưới 18 tuổi và người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình, ngoại trừ những nhóm đã được hưởng mức cao hơn theo quy định.
Đối với các nhóm còn lại đang có mức hưởng 80%, phương án được đề xuất là nâng lên 85% từ ngày 1/7/2028, sau đó nâng mức hưởng đối với khám, chữa bệnh tại cấp ban đầu và cấp cơ bản lên 90% từ ngày 1/7/2030.
Những thay đổi này được thiết kế theo từng giai đoạn, thay vì điều chỉnh đồng loạt, nhằm gắn việc mở rộng quyền lợi với mức đóng và khả năng cân đối của Quỹ BHYT.
BHYT dự kiến mở rộng sang khám sức khỏe và sàng lọc bệnh
Một định hướng đáng chú ý khác là chuyển trọng tâm của BHYT từ việc chỉ tập trung vào điều trị sang tăng cường các hoạt động phát hiện bệnh sớm và phòng bệnh.
Theo lộ trình được đề xuất, từ ngày 1/7/2027, Quỹ BHYT có thể bắt đầu thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ cho một số nhóm đối tượng theo quy định.
Việc khám sức khỏe định kỳ dự kiến được kết hợp với hoạt động sàng lọc và chẩn đoán viêm gan B, viêm gan C. Đây là những bệnh có thể diễn biến kéo dài và gây tổn thương nghiêm trọng cho gan nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị phù hợp.
Việc đưa các hoạt động sàng lọc vào phạm vi thanh toán BHYT nếu được triển khai sẽ tạo điều kiện để người dân phát hiện nguy cơ bệnh tật sớm hơn, từ đó có cơ hội tiếp cận tư vấn, theo dõi và điều trị kịp thời.
Đề xuất mở rộng thanh toán đối với một số bệnh ung thư
Lộ trình mở rộng quyền lợi BHYT cũng đề cập đến một số bệnh ung thư thường gặp.
Theo phương án dự kiến, từ năm 2028 có thể mở rộng phạm vi thanh toán đối với hoạt động quản lý bệnh mạn tính và một số dịch vụ phòng bệnh.
Một số bệnh ung thư được đưa vào định hướng mở rộng gồm ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư đại trực tràng.
Từ ngày 1/1/2030, việc thanh toán đối với ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư đại trực tràng được dự kiến triển khai theo lộ trình do cơ quan quản lý y tế quy định.
Ngoài nhóm bệnh ung thư, tăng huyết áp và đái tháo đường cũng nằm trong định hướng được thanh toán theo lộ trình từ năm 2030.
Việc bổ sung các bệnh mạn tính và một số bệnh ung thư vào phạm vi quyền lợi cho thấy chính sách BHYT đang được định hướng theo cách tiếp cận rộng hơn, trong đó phát hiện sớm, quản lý lâu dài và phòng ngừa biến chứng được đặt alongside với điều trị khi bệnh đã xuất hiện.
Bổ sung quyền lợi liên quan đến dinh dưỡng cho một số nhóm trẻ
Dự thảo cũng đề cập đến một nhóm quyền lợi liên quan đến dinh dưỡng điều trị.
Từ ngày 1/7/2027, Quỹ BHYT dự kiến thanh toán trong phạm vi quyền lợi và mức hưởng của người tham gia đối với chi phí điều trị dinh dưỡng cho một số trường hợp đặc thù.
Các nhóm được đề cập gồm trẻ mắc động kinh kháng trị, trẻ dưới 6 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính và trẻ sơ sinh sinh non, nhẹ cân thuộc các trường hợp đáp ứng hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.
Việc thanh toán sẽ được thực hiện theo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và các hướng dẫn chuyên môn quốc gia liên quan đến chăm sóc, điều trị trẻ sơ sinh.
Quản lý bệnh mạn tính được đưa vào lộ trình
Bên cạnh điều trị các bệnh cấp tính, việc quản lý người bệnh mắc bệnh mạn tính cũng được đưa vào định hướng mở rộng quyền lợi BHYT.
Từ ngày 1/1/2028, dự kiến triển khai thanh toán đối với chi phí quản lý bệnh mạn tính và một số dịch vụ phòng bệnh khác.
Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa đối với những bệnh cần theo dõi lâu dài như tăng huyết áp, đái tháo đường và một số bệnh mạn tính khác. Thay vì chỉ thanh toán khi người bệnh xuất hiện biến chứng hoặc phải nhập viện, việc tăng cường quản lý bệnh có thể giúp duy trì theo dõi định kỳ và hỗ trợ kiểm soát tình trạng sức khỏe lâu dài.
Mở rộng quyền lợi nhưng vẫn phải bảo đảm cân đối Quỹ
Số lượt khám, chữa bệnh và tổng chi phí BHYT tăng trong 8 tháng đầu năm cho thấy vai trò ngày càng lớn của chính sách bảo hiểm y tế trong hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Tuy nhiên, việc mở rộng quyền lợi cũng đặt ra yêu cầu phải tính toán kỹ khả năng cân đối Quỹ BHYT, mức đóng của người tham gia và nguồn ngân sách nhà nước hỗ trợ.
Vì vậy, các nội dung về tăng mức hưởng, bổ sung nhóm được hỗ trợ đóng, mở rộng dịch vụ dự phòng, sàng lọc ung thư, quản lý bệnh mạn tính hay thanh toán một số chi phí dinh dưỡng đều được xây dựng theo từng giai đoạn.
Định hướng chung là từng bước mở rộng phạm vi bảo vệ tài chính cho người tham gia BHYT, đồng thời bảo đảm chính sách có thể vận hành ổn định và lâu dài.
Trong thời gian tới, các đề xuất sẽ tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở ý kiến của các cơ quan, tổ chức và đối tượng liên quan trước khi được ban hành theo thẩm quyền. Do đó, người dân cần phân biệt rõ giữa chính sách đã có hiệu lực và nội dung mới đang được đề xuất trong dự thảo, bởi mức hưởng, đối tượng và thời điểm áp dụng chính thức còn phụ thuộc vào quy định được ban hành.