Khi bị sốt siêu vi, người bệnh thường mệt mỏi, chán ăn, đau đầu, đau nhức cơ thể hoặc có thể kèm theo ho, đau họng, buồn nôn. Sốt cũng làm tăng nhu cầu dịch của cơ thể và có thể dẫn đến mất nước, đặc biệt khi người bệnh sốt cao hoặc ra nhiều mồ hôi.
Bên cạnh nghỉ ngơi và điều trị triệu chứng theo hướng dẫn của nhân viên y tế, chế độ ăn uống phù hợp giúp bổ sung nước, điện giải, năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình hồi phục.
Người bị sốt siêu vi nên ăn gì?
Không có một loại thực phẩm nào có thể điều trị trực tiếp tình trạng nhiễm virus. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ chất và ưu tiên những món mềm, dễ tiêu, phù hợp với khả năng ăn uống trong thời gian bị bệnh.
1. Ưu tiên món ăn mềm, lỏng và dễ tiêu
Khi cơ thể mệt mỏi hoặc người bệnh có cảm giác chán ăn, nên lựa chọn những món có kết cấu mềm, dễ nhai và dễ tiêu hóa như:
- Cháo thịt, cháo cá, cháo gà.
- Súp rau củ, súp gà.
- Canh, món hầm được nấu chín mềm.
- Cơm mềm hoặc các món tinh bột dễ ăn.
- Rau củ được nấu chín kỹ.
Các món ăn dạng lỏng hoặc có nhiều nước vừa giúp cung cấp năng lượng, vừa góp phần bổ sung dịch cho cơ thể. Người bệnh không nhất thiết phải ăn nhiều trong một lần mà có thể chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày nếu cảm giác thèm ăn giảm.
2. Bổ sung thực phẩm giàu protein
Protein cần thiết cho nhiều hoạt động của cơ thể, trong đó có duy trì khối cơ và hỗ trợ quá trình phục hồi sau nhiễm bệnh.
Có thể lựa chọn các nguồn protein dễ hấp thu như:
- Thịt gà bỏ da.
- Thịt nạc.
- Cá.
- Trứng.
- Đậu và các sản phẩm từ đậu nếu người bệnh dung nạp tốt.
Nên ưu tiên cách chế biến đơn giản như luộc, hấp, nấu cháo hoặc nấu canh, hạn chế chiên rán nhiều dầu mỡ.
3. Tăng cường rau xanh và trái cây
Rau củ và trái cây cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe. Một số loại thực phẩm giàu vitamin C có thể được đưa vào khẩu phần như cam, quýt, bưởi, ổi, kiwi, dâu và các loại rau xanh.
Tuy nhiên, không cần ép người bệnh uống quá nhiều nước ép hoặc ăn một loại trái cây với mục đích “tăng sức đề kháng”. Điều quan trọng hơn là duy trì chế độ ăn đa dạng, phù hợp với khả năng tiêu hóa.
Nếu người bệnh đau họng hoặc có triệu chứng kích ứng đường tiêu hóa, nên lựa chọn trái cây chín mềm, ít chua và sử dụng ở lượng vừa phải.
4. Có thể bổ sung các thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất
Trong thời gian bị bệnh, cơ thể vẫn cần nhiều nhóm chất dinh dưỡng để duy trì hoạt động bình thường. Bên cạnh vitamin C, khẩu phần nên có các thực phẩm cung cấp vitamin A, kẽm và những vi chất khác.
Ví dụ:
- Vitamin A: cà rốt, bí đỏ, khoai lang, các loại rau có màu xanh đậm.
- Kẽm: thịt, cá, trứng, các loại đậu và một số loại hạt.
- Vitamin và khoáng chất khác: rau xanh, trái cây và thực phẩm đa dạng trong khẩu phần.
Không nên tự ý sử dụng vitamin hoặc khoáng chất liều cao với mục đích điều trị sốt siêu vi nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
5. Gừng và tỏi có thể được sử dụng trong món ăn
Gừng hoặc tỏi có thể được sử dụng với lượng vừa phải để tăng hương vị cho món ăn. Một số thành phần trong các thực phẩm này được nghiên cứu về đặc tính sinh học và chống viêm, tuy nhiên không nên xem đây là thuốc điều trị nhiễm virus.
Nếu người bệnh bị đau dạ dày, trào ngược hoặc kích ứng đường tiêu hóa, nên hạn chế những món có nhiều gừng, tỏi hoặc gia vị cay.
Sốt siêu vi nên uống gì?
1. Nước lọc
Nước lọc là lựa chọn chính để duy trì lượng dịch cần thiết cho cơ thể. Người bệnh nên uống từng lượng nhỏ và thường xuyên, đặc biệt khi đang sốt, ra nhiều mồ hôi hoặc ăn uống kém.
Không nên đợi đến khi cảm thấy khát nhiều mới uống nước.
2. Dung dịch bù nước và điện giải
Nếu người bệnh mất nhiều nước do sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy, dung dịch bù nước điện giải đường uống có thể được sử dụng trong những trường hợp phù hợp.
Oresol cần được pha đúng theo hướng dẫn của sản phẩm; không tự ý pha đặc hoặc loãng hơn quy định vì có thể làm thay đổi nồng độ các chất điện giải.
3. Nước canh, súp và nước hầm
Nước canh, súp hoặc nước hầm rau củ là những lựa chọn phù hợp, vừa cung cấp dịch vừa bổ sung một phần năng lượng và chất dinh dưỡng.
Đây cũng là lựa chọn hữu ích đối với người bệnh chán ăn hoặc khó uống nhiều nước lọc.
4. Nước dừa
Nước dừa có chứa nước và một số chất điện giải, có thể sử dụng như một loại đồ uống bổ sung trong chế độ ăn nếu người bệnh dung nạp tốt.
Tuy nhiên, nước dừa không thay thế hoàn toàn dung dịch bù nước điện giải trong trường hợp người bệnh cần bù nước theo chỉ định y tế.
5. Nước ép hoặc sinh tố trái cây
Có thể sử dụng trái cây tươi hoặc đồ uống từ trái cây để bổ sung vitamin và năng lượng. Nên ưu tiên sản phẩm ít hoặc không thêm đường.
Nếu người bệnh có tiêu chảy, buồn nôn hoặc khó chịu ở đường tiêu hóa, nên lựa chọn đồ uống phù hợp với khả năng dung nạp thay vì cố gắng uống nhiều nước ép.
Sốt siêu vi không nên ăn gì?
Không có một danh sách thực phẩm bắt buộc phải kiêng tuyệt đối đối với tất cả người bị sốt siêu vi. Tuy nhiên, một số nhóm thực phẩm có thể làm tăng cảm giác khó chịu hoặc khiến việc tiêu hóa khó khăn hơn, vì vậy nên hạn chế.
Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ
Các món chiên, rán, nhiều chất béo có thể gây đầy bụng, khó tiêu, đặc biệt khi người bệnh đang chán ăn hoặc có rối loạn tiêu hóa.
Nên ưu tiên món luộc, hấp, nấu hoặc hầm.
Hạn chế món quá cay hoặc nhiều gia vị
Ớt, tiêu và các loại gia vị cay có thể gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa hoặc khiến người đang đau họng cảm thấy khó chịu hơn.
Hạn chế đồ uống có cồn
Rượu bia không phù hợp trong thời gian cơ thể đang nhiễm bệnh. Đồ uống có cồn có thể làm tình trạng mất nước trở nên đáng lo ngại hơn và không có vai trò trong quá trình điều trị sốt siêu vi.
Hạn chế caffeine và nước tăng lực
Cà phê, một số loại trà đậm và nước tăng lực chứa caffeine có thể không phù hợp khi người bệnh đang sốt, mất nước hoặc khó ngủ. Nên ưu tiên nước lọc và các loại đồ uống phù hợp với tình trạng của cơ thể.
Hạn chế thực phẩm, đồ uống nhiều đường
Bánh kẹo, nước ngọt và các sản phẩm chứa nhiều đường không nên được sử dụng quá mức. Thay vào đó, nên lựa chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng và có giá trị dinh dưỡng cao hơn.
Người bị sốt siêu vi có cần kiêng sữa không?
Không phải tất cả người bị sốt siêu vi đều cần kiêng sữa.
Nếu người bệnh vẫn dung nạp sữa tốt, không bị tiêu chảy, đầy bụng hoặc các triệu chứng bất thường sau khi uống, có thể tiếp tục sử dụng với lượng phù hợp.
Đối với trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ, không nên tự ý cắt bỏ sữa hoặc các thực phẩm quen thuộc khỏi khẩu phần chỉ vì trẻ đang sốt. Điều quan trọng là đảm bảo trẻ được cung cấp đủ dịch, năng lượng và dinh dưỡng theo độ tuổi.
Gợi ý thực đơn trong ngày cho người bị sốt siêu vi
Tùy mức độ bệnh và khả năng ăn uống, người bệnh có thể tham khảo cách xây dựng khẩu phần như sau:
Bữa sáng: Cháo thịt bằm hoặc cháo trứng, kèm nước lọc.
Bữa phụ: Một phần trái cây chín mềm hoặc sữa nếu dung nạp tốt.
Bữa trưa: Cơm mềm, cá hoặc thịt nạc, rau củ nấu chín và canh.
Bữa phụ chiều: Nước lọc, nước canh hoặc một phần trái cây phù hợp.
Bữa tối: Cháo gà, súp hoặc cơm mềm với thịt/cá và rau củ.
Nếu người bệnh chán ăn, có thể chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ thay vì cố gắng ăn một lượng lớn trong mỗi bữa.
Những lưu ý quan trọng khi chăm sóc người bị sốt siêu vi
Dinh dưỡng chỉ là một phần trong quá trình chăm sóc. Người bệnh nên:
- Nghỉ ngơi đầy đủ.
- Uống đủ dịch và theo dõi các dấu hiệu mất nước.
- Ăn uống cân bằng, không bỏ bữa kéo dài.
- Sử dụng thuốc hạ sốt hoặc các thuốc khác đúng hướng dẫn của bác sĩ.
- Không tự ý sử dụng kháng sinh vì sốt do virus không được điều trị bằng kháng sinh nếu không có nhiễm khuẩn đi kèm.
- Theo dõi diễn biến của sốt và các triệu chứng khác.
Cần đưa người bệnh đi khám nếu sốt cao hoặc kéo dài, tình trạng không cải thiện, người bệnh lừ đừ, khó thở, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, không uống được, có dấu hiệu mất nước, phát ban bất thường, co giật hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo khác. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền cần được theo dõi thận trọng hơn.
Kết luận
Người bị sốt siêu vi nên ưu tiên bù đủ nước, bổ sung điện giải khi cần, ăn đa dạng và lựa chọn các món mềm, dễ tiêu, giàu dinh dưỡng. Cháo, súp, thịt nạc, cá, trứng, rau củ và trái cây là những lựa chọn có thể đưa vào khẩu phần tùy khả năng dung nạp.
Không cần kiêng khem quá mức hoặc phụ thuộc vào một loại thực phẩm được cho là có khả năng “tăng sức đề kháng”. Một chế độ ăn cân đối kết hợp nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách sẽ giúp cơ thể có đủ năng lượng và dưỡng chất cho quá trình hồi phục.