Sốt siêu vi là thuật ngữ thường được sử dụng để chỉ tình trạng sốt do nhiễm virus. Bệnh có thể gặp ở nhiều độ tuổi, đặc biệt ở trẻ em, và thường gia tăng vào thời điểm giao mùa hoặc khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho virus lây lan.
Một thắc mắc phổ biến là sốt siêu vi bị rồi có bị lại không? Câu trả lời là có. Sau khi khỏi một đợt nhiễm virus, người bệnh vẫn có thể mắc một đợt nhiễm virus khác và xuất hiện sốt trở lại, thậm chí trong thời gian tương đối ngắn. Tuy nhiên, tình trạng này không nhất thiết đồng nghĩa với việc đợt bệnh trước đã tái phát.
Vì sao sốt siêu vi có thể mắc lại?
Nhiều loại virus khác nhau có thể gây sốt
“Sốt siêu vi” không phải là tên của một bệnh do duy nhất một loại virus gây ra mà là cách gọi chung cho tình trạng sốt liên quan đến nhiễm virus. Có rất nhiều virus có khả năng gây bệnh, chẳng hạn như Adenovirus, Rhinovirus, Enterovirus và nhiều tác nhân virus đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa khác.
Khi cơ thể nhiễm một loại virus, hệ miễn dịch sẽ tạo ra đáp ứng miễn dịch và kháng thể tương ứng với tác nhân đó. Khả năng bảo vệ này không đồng nghĩa với việc cơ thể có thể miễn nhiễm hoàn toàn với tất cả các virus khác. Vì vậy, sau khi khỏi bệnh, người bệnh vẫn có nguy cơ nhiễm một virus khác và xuất hiện sốt trở lại.
Tiếp xúc với nguồn lây mới
Virus có thể lây truyền qua giọt bắn đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp tùy từng tác nhân. Trẻ em đi học, thường xuyên sinh hoạt trong môi trường đông người hoặc người sống trong gia đình có người đang mắc bệnh có nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây cao hơn.
Do đó, việc vừa khỏi một đợt sốt siêu vi không bảo đảm người bệnh sẽ không mắc một nhiễm virus khác nếu tiếp tục tiếp xúc với nguồn bệnh.
Hệ miễn dịch chưa hoàn toàn hồi phục sau bệnh
Trong thời gian mắc bệnh, cơ thể phải huy động nhiều nguồn lực để chống lại tác nhân gây nhiễm trùng. Sau khi hết sốt, tình trạng mệt mỏi, ăn uống kém hoặc suy giảm thể trạng có thể vẫn tồn tại trong một khoảng thời gian.
Đặc biệt ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch chưa trưởng thành hoàn toàn nên nguy cơ mắc các bệnh nhiễm virus vẫn tương đối cao. Vì vậy, trẻ có thể xuất hiện một đợt sốt mới sau khi vừa hồi phục, nhất là khi tiếp xúc với nguồn bệnh khác.
Sốt trở lại sau khi khỏi bệnh có phải bệnh cũ tái phát?
Không phải mọi trường hợp sốt trở lại đều là do sốt siêu vi tái phát.
Nếu người bệnh đã hết các triệu chứng rồi xuất hiện một đợt sốt mới, cần xem xét nhiều khả năng, trong đó có nhiễm một virus khác. Ngoài ra, sốt có thể xuất phát từ những nguyên nhân khác như nhiễm khuẩn hoặc một số bệnh lý cần được chẩn đoán và điều trị riêng.
Do đó, không nên tự kết luận rằng mọi trường hợp sốt trở lại sau một đợt bệnh đều là “tái sốt siêu vi”. Việc đánh giá cần dựa trên triệu chứng, diễn biến bệnh, tiền sử tiếp xúc và thăm khám lâm sàng khi cần thiết.
Làm gì để giảm nguy cơ mắc lại sốt siêu vi?
Không thể phòng ngừa hoàn toàn mọi trường hợp nhiễm virus, nhưng một số biện pháp có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng.
1. Giữ vệ sinh tay
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi trở về từ nơi công cộng và sau khi tiếp xúc với người có dấu hiệu nhiễm bệnh.
2. Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh
Khi trong gia đình hoặc môi trường sinh hoạt có người bị sốt, ho, hắt hơi hoặc các triệu chứng nghi ngờ nhiễm virus, nên hạn chế tiếp xúc gần và thực hiện các biện pháp vệ sinh phù hợp để giảm nguy cơ lây truyền.
3. Đeo khẩu trang khi cần thiết
Tại những nơi đông người hoặc trong thời điểm gia tăng các bệnh nhiễm virus đường hô hấp, việc đeo khẩu trang đúng cách có thể góp phần hạn chế phơi nhiễm với tác nhân gây bệnh.
4. Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý
Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm, bảo đảm cung cấp đủ protein, vitamin và khoáng chất theo nhu cầu của cơ thể. Rau xanh và trái cây là những nguồn thực phẩm giúp bổ sung vitamin và các chất dinh dưỡng cần thiết.
Không nên tự ý sử dụng vitamin, khoáng chất hoặc các sản phẩm được quảng cáo là “tăng sức đề kháng” với liều cao nếu chưa có chỉ định phù hợp.
5. Uống đủ nước và nghỉ ngơi
Bổ sung đủ nước, ngủ đủ giấc và duy trì chế độ sinh hoạt hợp lý giúp cơ thể phục hồi sau bệnh và duy trì trạng thái sức khỏe tốt.
6. Giữ môi trường sống sạch và thông thoáng
Nhà ở, phòng ngủ và khu vực sinh hoạt chung nên được vệ sinh thường xuyên, bảo đảm thông thoáng. Đối với trẻ em, cần chú ý vệ sinh đồ dùng, đồ chơi và các vật dụng thường xuyên tiếp xúc.
7. Tiêm chủng đầy đủ
Một số bệnh do virus có thể được phòng ngừa bằng vaccine. Người dân, đặc biệt là trẻ em, nên được tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo và hướng dẫn của cơ sở y tế.
Khi nào cần đưa người bệnh đi khám?
Sốt do virus thường có thể được theo dõi và chăm sóc tùy theo tình trạng cụ thể. Tuy nhiên, không nên chủ quan khi sốt cao, kéo dài hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá khi:
- Sốt cao hoặc sốt kéo dài, không có xu hướng cải thiện.
- Sốt tái xuất hiện sau một khoảng thời gian đã hết bệnh.
- Người bệnh mệt nhiều, li bì, khó đánh thức hoặc có thay đổi về ý thức.
- Trẻ bỏ bú, không uống được nước hoặc có dấu hiệu mất nước.
- Khó thở, thở bất thường hoặc tím tái.
- Co giật.
- Nôn nhiều, đau đầu dữ dội hoặc đau bất thường.
- Xuất hiện phát ban kèm sốt hoặc các dấu hiệu bất thường khác.
- Có biểu hiện chảy máu như chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết dưới da.
Đặc biệt, khi người bệnh sốt trở lại sau khi vừa khỏi bệnh, cần đánh giá nguyên nhân thay vì tự mặc định đây là đợt sốt siêu vi mới. Một số bệnh nhiễm trùng khác cũng có thể biểu hiện bằng sốt và cần được phát hiện, xử trí kịp thời.
Kết luận
Sốt siêu vi có thể mắc lại. Nguyên nhân chủ yếu là có nhiều loại virus khác nhau có khả năng gây bệnh, trong khi miễn dịch hình thành sau một lần nhiễm thường không bảo vệ người bệnh trước tất cả các virus khác. Vì vậy, sau khi khỏi bệnh, người bệnh vẫn có thể tiếp tục nhiễm virus nếu tiếp xúc với nguồn lây.
Thực hiện tốt vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh, duy trì dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý, giữ môi trường sống thông thoáng và tiêm chủng đầy đủ đối với các bệnh có vaccine phòng ngừa là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh.
Khi sốt xuất hiện trở lại hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.