Thực hiện Công văn số 1202/BVPTW-CTCLQG ngày 09/5/2025 của Bệnh viện Phổi Trung ương về việc triển khai Dự án USAID hỗ trợ chấm dứt bệnh lao giai đoạn 2025–2026, Trung tâm Y tế Phú Tân phối hợp với Chương trình Chống lao Quốc gia tổ chức hoạt động sàng lọc bệnh lao và lao tiềm ẩn tại cộng đồng trên địa bàn.
Hoạt động hướng đến mục tiêu phát hiện sớm những trường hợp mắc lao, kịp thời đưa người bệnh vào quản lý và điều trị theo quy định; đồng thời chủ động nhận diện người có nguy cơ mắc lao để có biện pháp theo dõi, dự phòng phù hợp. Đây cũng là một trong những giải pháp góp phần giảm nguy cơ lây truyền bệnh lao và nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tập trung sàng lọc nhóm người có nguy cơ cao
Đối tượng chính của chiến dịch là những người từng sống chung hoặc thường xuyên tiếp xúc với bệnh nhân lao phổi được phát hiện trong vòng 2 năm gần đây.
Nhóm người tiếp xúc được xác định bao gồm những trường hợp có tiếp xúc gần với:
- Người mắc lao phổi nhạy cảm với thuốc hoặc lao phổi kháng thuốc.
- Người bệnh lao phổi có bằng chứng vi khuẩn.
- Người bệnh lao phổi chưa có bằng chứng vi khuẩn.
Do có nguy cơ mắc lao cao hơn so với cộng đồng nói chung, những người thuộc nhóm này cần được kiểm tra, đánh giá và theo dõi theo quy trình chuyên môn của chương trình phòng, chống lao.
Các bước sàng lọc và chẩn đoán
Để bảo đảm việc quản lý đối tượng được thống nhất, trước khi khám, cán bộ y tế tiến hành kiểm tra và đối chiếu thông tin từ phiếu khám bệnh hoặc phiếu thông tin người tiếp xúc. Đồng thời, người tham gia được khai thác các triệu chứng cũng như những yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh lao.
Thông tin ban đầu sau đó được hoàn thiện và nhập vào hệ thống quản lý. Những người tham gia được ghi nhận trong mẫu sổ Excel theo chuẩn của Dự án USAID – SET và được mã hóa để thuận tiện cho việc theo dõi trong suốt quá trình triển khai.
Khám và đánh giá triệu chứng nghi lao
Trong quá trình sàng lọc, cán bộ y tế chú ý đến những biểu hiện có thể gợi ý bệnh lao, trong đó có:
- Ho kéo dài từ 2 tuần trở lên.
- Sốt nhẹ, đặc biệt vào buổi chiều.
- Sụt cân, thường xuyên mệt mỏi.
- Ra mồ hôi vào ban đêm.
- Những biểu hiện khác có khả năng liên quan đến bệnh lao.
Tùy theo triệu chứng và kết quả đánh giá ban đầu, người được sàng lọc sẽ được chỉ định các phương pháp kiểm tra tiếp theo.
Chụp X-quang và xét nghiệm chuyên sâu
X-quang phổi được sử dụng để hỗ trợ phát hiện những bất thường có khả năng liên quan đến bệnh lao. Trong chiến dịch, thiết bị Ultra-Portable được ưu tiên sử dụng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai khám sàng lọc tại cộng đồng.
Đối với những người có triệu chứng nghi lao hoặc hình ảnh X-quang bất thường, cán bộ y tế sẽ chỉ định xét nghiệm Xpert hoặc Truenat nhằm hỗ trợ chẩn đoán.
Xử lý và theo dõi sau khi có kết quả
Sau quá trình khám và xét nghiệm, người tham gia sẽ được tư vấn và xử lý tùy theo kết quả:
Trường hợp có kết quả Xpert/Truenat dương tính:
Người được xác định có kết quả xét nghiệm dương tính sẽ được hoàn thiện hồ sơ và chuyển đến cơ sở điều trị bệnh lao để được quản lý, điều trị theo phác đồ chuyên môn. Theo thông tin của chiến dịch, việc điều trị được thực hiện miễn phí theo phác đồ chuẩn.
Trường hợp xét nghiệm âm tính nhưng vẫn có triệu chứng hoặc nguy cơ cao:
Người thuộc nhóm này chưa kết thúc quá trình theo dõi chỉ dựa trên một kết quả âm tính. Cán bộ y tế sẽ tiếp tục hướng dẫn theo dõi, tái khám và đánh giá nguy cơ lao tiềm ẩn khi cần thiết.
Trường hợp không có triệu chứng:
Người không ghi nhận triệu chứng nghi lao sẽ được tư vấn về khả năng điều trị dự phòng lao tiềm ẩn nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định chuyên môn.
Thời gian và địa điểm thực hiện
Chiến dịch được Trung tâm Y tế Phú Tân triển khai từ ngày 05/01/2026 đến ngày 22/01/2026.
Hoạt động được tổ chức tại 18 Trạm Y tế (cũ) theo danh sách triển khai của chương trình. Các điểm khám được bố trí theo hướng thuận tiện, tạo điều kiện để người dân thuộc nhóm được mời có thể tiếp cận hoạt động sàng lọc.
Đối tượng được mời là những người tiếp xúc gần với bệnh nhân lao phổi thuộc diện được xác định từ tháng 12/2023 đến thời điểm triển khai chiến dịch.
Toàn chiến dịch dự kiến tiếp cận khoảng 5.400 người, tương đương khoảng 300 người tại mỗi điểm Trạm Y tế.
Trạm Y tế giữ vai trò quan trọng trong tổ chức sàng lọc
Để chiến dịch được triển khai hiệu quả, các Trạm Y tế có trách nhiệm phối hợp tham mưu với chính quyền địa phương trong công tác huy động người dân tham gia.
Tại mỗi điểm sàng lọc, Trạm Y tế bố trí khu vực phù hợp cho các hoạt động như khám, tư vấn, lấy mẫu xét nghiệm và chụp X-quang theo yêu cầu chuyên môn.
Việc tổ chức sàng lọc ngay tại cộng đồng giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ, đồng thời tạo điều kiện để ngành y tế chủ động phát hiện những trường hợp có nguy cơ hoặc mắc bệnh mà chưa được nhận diện.
Chung tay hướng tới cộng đồng không còn bệnh lao
Thông qua chiến dịch sàng lọc lần này, Trung tâm Y tế Phú Tân mong muốn nâng cao ý thức chủ động phòng, chống bệnh lao trong nhân dân, đặc biệt ở những người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân lao phổi.
Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, đưa người bệnh vào điều trị đúng hướng và quản lý những trường hợp có nguy cơ là những yếu tố quan trọng trong việc hạn chế sự lây truyền của bệnh lao trong cộng đồng.
Trung tâm Y tế Phú Tân khuyến khích người dân thuộc nhóm được mời chủ động tham gia khám theo lịch thông báo của từng xã, từng Trạm Y tế. Sự phối hợp của người dân cùng ngành y tế sẽ góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh và từng bước hướng tới mục tiêu một Phú Tân không còn bệnh lao.