Chăm sóc an toàn cho cuộc sống
Ngày 17 tháng 9 hằng năm được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn là Ngày An toàn Người bệnh Thế giới. Đây là dịp để nâng cao nhận thức của cộng đồng và ngành y tế về tầm quan trọng của an toàn trong khám bệnh, chữa bệnh; đồng thời thúc đẩy sự tham gia của người bệnh, nhân viên y tế, cơ sở khám chữa bệnh và các bên liên quan trong việc phòng ngừa những tổn hại có thể tránh được trong quá trình chăm sóc sức khỏe.
Năm 2026, WHO lựa chọn chủ đề “Safe care for noncommunicable diseases” – “An toàn trong chăm sóc các bệnh không lây nhiễm”, với thông điệp “Safe care for life!” – “Chăm sóc an toàn cho cuộc sống!”. Chủ đề năm nay nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn cho người mắc các bệnh không lây nhiễm trong suốt quá trình chăm sóc, từ dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị đến theo dõi và quản lý bệnh lâu dài.
An toàn người bệnh – một yêu cầu xuyên suốt quá trình chăm sóc
An toàn người bệnh không chỉ là trách nhiệm của bác sĩ, điều dưỡng hay một cơ sở y tế mà cần sự phối hợp của cả hệ thống y tế và sự chủ động của chính người bệnh, gia đình và cộng đồng.
Theo WHO, khoảng 1/10 người bệnh gặp tổn hại trong quá trình chăm sóc y tế trên toàn cầu, trong đó khoảng một nửa số trường hợp được xem là có thể phòng ngừa. Những nguy cơ có thể xuất hiện ở nhiều khâu khác nhau, chẳng hạn như chậm trễ trong chẩn đoán, sai sót liên quan đến thuốc, nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế hoặc sử dụng không an toàn các thiết bị y tế.
Đối với người mắc bệnh không lây nhiễm, vấn đề an toàn càng cần được quan tâm bởi đây thường là những bệnh lý kéo dài, đòi hỏi người bệnh phải tiếp xúc với hệ thống chăm sóc sức khỏe nhiều lần và trong thời gian dài. Các bệnh như tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh hô hấp mạn tính có thể cần quá trình điều trị, theo dõi và quản lý liên tục.
Việc phải sử dụng thuốc lâu dài, thực hiện nhiều xét nghiệm, tái khám định kỳ hoặc phối hợp nhiều phương pháp điều trị cũng có thể làm phát sinh thêm những nguy cơ nếu quá trình chăm sóc không được phối hợp chặt chẽ. WHO lưu ý rằng với một số bệnh lý, trong đó có ung thư, tỷ lệ người bệnh gặp các biến cố bất lợi trong quá trình chăm sóc có thể lên tới khoảng 1/3.
Bảo đảm an toàn từ phòng bệnh đến quản lý bệnh lâu dài
An toàn người bệnh cần được thực hiện xuyên suốt “hành trình chăm sóc”, chứ không chỉ được quan tâm khi người bệnh đã đến bệnh viện.
Đối với các bệnh không lây nhiễm, các biện pháp bảo đảm an toàn cần được đặt ra ngay từ giai đoạn phòng bệnh và phát hiện sớm, tiếp tục trong quá trình chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng, chăm sóc lâu dài và tự chăm sóc tại nhà.
Một hệ thống chăm sóc được kết nối tốt sẽ giúp hạn chế những khoảng trống thông tin giữa các tuyến và giữa các nhân viên y tế, đồng thời giảm nguy cơ bỏ sót hoặc chậm trễ trong quá trình điều trị.
WHO nhấn mạnh vai trò của chăm sóc sức khỏe ban đầu, một hệ thống y tế được phối hợp hiệu quả và đội ngũ nhân viên y tế được hỗ trợ đầy đủ trong việc nâng cao an toàn cho người mắc bệnh không lây nhiễm.
Người bệnh là đối tác trong bảo đảm an toàn
Một trong những yếu tố quan trọng của an toàn người bệnh là sự tham gia thực chất của người bệnh và gia đình.
Người bệnh cần được cung cấp thông tin phù hợp về tình trạng sức khỏe, phương pháp điều trị, thuốc đang sử dụng và những vấn đề cần lưu ý trong quá trình chăm sóc. Khi hiểu rõ tình trạng của mình và chủ động trao đổi với nhân viên y tế, người bệnh có thể cùng tham gia phát hiện những nguy cơ và góp phần hạn chế sai sót.
Đối với những người phải điều trị bệnh mạn tính trong thời gian dài, việc ghi nhớ và cung cấp đầy đủ thông tin về thuốc, tiền sử điều trị, các lần khám trước cũng như những thay đổi về sức khỏe có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chăm sóc.
WHO xác định người sống chung với bệnh không lây nhiễm cần được xem là đối tác trong việc xây dựng và thực hiện các giải pháp chăm sóc an toàn. Việc lắng nghe kinh nghiệm thực tế của người bệnh, nâng cao hiểu biết sức khỏe và tạo điều kiện để họ tham gia vào quyết định chăm sóc có thể góp phần giảm nguy cơ tổn hại và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Xây dựng văn hóa an toàn trong cơ sở y tế
Bảo đảm an toàn người bệnh cũng đòi hỏi các cơ sở y tế xây dựng môi trường làm việc cởi mở, trong đó các sự cố và nguy cơ mất an toàn được nhận diện, báo cáo và phân tích để tìm nguyên nhân và đưa ra giải pháp phòng ngừa.
Mục tiêu của việc ghi nhận sai sót không chỉ là xác định một cá nhân để quy trách nhiệm, mà quan trọng hơn là tìm ra những điểm còn bất cập trong quy trình chăm sóc để có biện pháp cải thiện.
Một văn hóa an toàn người bệnh cần khuyến khích nhân viên y tế chủ động phát hiện nguy cơ, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau cải tiến quy trình. Qua đó, những bài học từ các sự cố có thể được sử dụng để ngăn ngừa những trường hợp tương tự trong tương lai.
Cùng hành động vì chăm sóc an toàn
Hưởng ứng Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 17/9/2026, mỗi cá nhân và tổ chức đều có thể góp phần xây dựng môi trường chăm sóc sức khỏe an toàn hơn.
Đối với người bệnh và gia đình: chủ động tìm hiểu về tình trạng sức khỏe, trao đổi rõ ràng với nhân viên y tế, cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến thuốc và quá trình điều trị, đồng thời tuân thủ hướng dẫn chăm sóc.
Đối với nhân viên y tế: thực hiện đúng quy trình chuyên môn, chú trọng an toàn trong chẩn đoán và sử dụng thuốc, tăng cường trao đổi thông tin và lắng nghe ý kiến của người bệnh.
Đối với cơ sở y tế: xây dựng môi trường khuyến khích báo cáo và học hỏi từ sự cố, cải tiến quy trình, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận và bảo đảm người bệnh được tham gia vào quá trình chăm sóc.
Đối với cộng đồng: nâng cao hiểu biết về phòng ngừa bệnh không lây nhiễm, khuyến khích người dân chủ động chăm sóc sức khỏe và đồng hành với người mắc bệnh mạn tính trong quá trình điều trị lâu dài.
Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 17/9/2026 là lời nhắc nhở rằng an toàn phải được đặt ở mọi giai đoạn của quá trình chăm sóc sức khỏe. Với người mắc bệnh không lây nhiễm, sự an toàn không chỉ cần được bảo đảm trong một lần khám hay một đợt điều trị mà phải được duy trì trong suốt hành trình sống chung và quản lý bệnh.
“Safe care for life!” – Chăm sóc an toàn cho cuộc sống!
Cùng người bệnh, gia đình, nhân viên y tế và cộng đồng chung tay xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe an toàn, chất lượng và lấy người bệnh làm trung tâm.