Bảo hiểm y tế đang được điều chỉnh theo hướng tăng quyền lợi cho người tham gia, giảm gánh nặng chi phí khi khám, chữa bệnh và tạo điều kiện để người dân tiếp cận các dịch vụ y tế phù hợp hơn. Đây cũng là một trong những bước đi quan trọng hướng tới mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2030.
Hướng tới bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân
Sau gần hai thập niên triển khai chính sách bảo hiểm y tế, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận khi tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế không ngừng tăng qua các năm.
Theo Quyết định số 1468/QĐ-TTg ngày 31/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã xác định các chỉ tiêu về bảo hiểm y tế toàn dân trong giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2029, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 98,67% dân số và tiến tới 100% dân số tham gia bảo hiểm y tế vào năm 2030.
Mục tiêu này không chỉ nhằm gia tăng số người có thẻ bảo hiểm y tế, mà quan trọng hơn là bảo đảm người dân thực sự nhận được sự hỗ trợ khi có nhu cầu khám, chữa bệnh.
Cùng với sự cải thiện về mức sống, nhu cầu sử dụng các dịch vụ y tế chất lượng cao, kỹ thuật điều trị hiện đại và thuốc mới của người dân cũng ngày càng tăng. Trong khi đó, chi phí y tế chịu tác động từ quá trình già hóa dân số, sự gia tăng các bệnh mạn tính, bệnh không lây nhiễm và việc ứng dụng ngày càng nhiều kỹ thuật điều trị tiên tiến.
Trong bối cảnh đó, các quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế, cùng Nghị định số 188/2025/NĐ-CP và Nghị định số 161/2026/NĐ-CP đã tạo ra nhiều thay đổi theo hướng mở rộng quyền lợi cho người tham gia.
Người bệnh có thêm lựa chọn khi khám chữa bệnh
Một trong những thay đổi đáng chú ý là chính sách đối với người có thẻ bảo hiểm y tế tự đi khám ngoại trú tại một số cơ sở khám, chữa bệnh thuộc cấp cơ bản và cấp chuyên sâu.
Trong những trường hợp thuộc phạm vi quy định, quỹ bảo hiểm y tế có thể thanh toán 50% mức hưởng cho người bệnh đối với nhiều nhóm bệnh. Đây là điểm đáng chú ý so với trước đây, khi phần lớn trường hợp tự đi khám ngoại trú không đúng nơi đăng ký ban đầu không được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán.
Việc mở rộng quyền lợi được kỳ vọng giúp người dân chủ động hơn trong việc lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh, nhất là những trường hợp phải điều trị hoặc khám bệnh tại địa phương khác với nơi đăng ký ban đầu.
Chị Vũ Thiên Hương, cư trú tại phường Gia Định, Thành phố Hồ Chí Minh, đánh giá những thay đổi về quyền lợi bảo hiểm y tế lần này có tính thiết thực. Theo chị, khi mức hưởng được cải thiện, người dân có thể chủ động đi khám sớm hơn thay vì trì hoãn vì lo ngại chi phí.
Vụ trưởng Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế Trần Thị Trang cũng cho rằng các chính sách mới sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn cho người dân trong quá trình tiếp cận dịch vụ y tế, đồng thời giảm áp lực tài chính đối với những người phải điều trị ở xa nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu.
Điều chỉnh mức hưởng theo mức lương cơ sở mới
Một nội dung khác có tác động trực tiếp đến người tham gia bảo hiểm y tế là việc điều chỉnh các mức hưởng theo mức lương cơ sở mới, ở mức 2,53 triệu đồng/tháng.
Theo quy định được đề cập trong bài, trường hợp tổng chi phí khám, chữa bệnh trong một lần khám thấp hơn 15% mức lương cơ sở sẽ được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100% chi phí trong phạm vi quyền lợi. Với mức lương cơ sở hiện hành, ngưỡng này tương đương 379.500 đồng.
Đối với người tham gia bảo hiểm y tế 5 năm liên tục trở lên, khi tổng số tiền cùng chi trả trong năm vượt quá 6 lần mức lương cơ sở thì quỹ bảo hiểm y tế sẽ thanh toán 100% chi phí thuộc phạm vi quyền lợi theo quy định. Mức ngưỡng được tính toán vào khoảng hơn 15,8 triệu đồng.
Đối với một số dịch vụ kỹ thuật cần sử dụng thiết bị y tế có giá trị lớn, mức thanh toán tối đa từ quỹ bảo hiểm y tế cũng được điều chỉnh lên tương đương 45 tháng lương cơ sở, tức hơn 113,85 triệu đồng cho một lần thực hiện dịch vụ.
Những thay đổi này có ý nghĩa đặc biệt đối với những người phải điều trị dài ngày hoặc mắc các bệnh có chi phí lớn. Với các trường hợp như ung thư, bệnh tim mạch, suy thận, ghép tạng hay nhiều bệnh mạn tính khác, chi phí điều trị có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Vì vậy, việc tăng phạm vi và mức hỗ trợ của bảo hiểm y tế góp phần hạn chế số tiền mà người bệnh và gia đình phải tự thanh toán.
Chi phí tự chi trả vẫn là vấn đề cần giải quyết
Dù chính sách bảo hiểm y tế đã có nhiều bước tiến, khả năng bảo vệ tài chính cho người dân trước các rủi ro sức khỏe vẫn còn những khoảng trống.
Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, khoản tiền người dân phải tự bỏ ra để khám và điều trị hiện vẫn chiếm khoảng 40% tổng chi y tế. Tỷ lệ này cao hơn mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới, đồng thời cho thấy nguy cơ một bộ phận gia đình có thể gặp khó khăn về kinh tế khi phát sinh bệnh tật, đặc biệt là các bệnh cần điều trị lâu dài và tốn kém.
Áp lực này được dự báo sẽ tiếp tục tăng khi tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh. Nếu cơ chế tài chính y tế không tiếp tục được đổi mới, chi phí chăm sóc sức khỏe mà người dân phải gánh chịu có thể trở thành vấn đề ngày càng lớn.
Vì vậy, bên cạnh việc mở rộng quyền lợi của bảo hiểm y tế bắt buộc, Bộ Y tế đang nghiên cứu xây dựng bảo hiểm y tế bổ sung, nhằm tạo thêm một cơ chế bảo vệ tài chính cho người dân.
Nghiên cứu triển khai bảo hiểm y tế bổ sung
Định hướng phát triển bảo hiểm y tế bổ sung đã được đề cập trong Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về các giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nội dung này cũng được Ban Bí thư nhấn mạnh tại Chỉ thị số 52-CT/TW, trong đó đặt ra yêu cầu đa dạng hóa các gói bảo hiểm y tế và từng bước triển khai bảo hiểm y tế bổ sung.
Theo định hướng của Bộ Y tế, bảo hiểm y tế bổ sung sẽ không thay thế bảo hiểm y tế bắt buộc. Hai loại hình này được xác định có vai trò bổ trợ cho nhau.
Người dân trước hết phải tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc, sau đó nếu có nhu cầu có thể lựa chọn thêm các sản phẩm bảo hiểm y tế bổ sung do doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp.
Điểm quan trọng là quyền lợi của bảo hiểm y tế bổ sung sẽ được thiết kế để bổ sung cho những phần mà bảo hiểm y tế bắt buộc chưa bao phủ, thay vì thanh toán trùng lặp.
Các nội dung đang được nghiên cứu có thể bao gồm:
- Thanh toán phần chi phí mà người bệnh phải cùng chi trả;
- Chi trả cho những dịch vụ y tế chưa nằm trong phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế;
- Hỗ trợ chi phí điều trị đối với bệnh hiểm nghèo;
- Hỗ trợ những trường hợp mắc bệnh có chi phí điều trị rất cao;
- Các dịch vụ chăm sóc sức khỏe theo nhu cầu của người tham gia.
Mô hình này đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm tạo thêm một tầng bảo vệ tài chính cho người dân, trong khi bảo hiểm y tế toàn dân vẫn giữ vai trò nền tảng.
Nhà nước cũng định hướng khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia mua hoặc hỗ trợ bảo hiểm y tế bổ sung cho người lao động.
Từ mục tiêu “có thẻ” sang “được bảo vệ”
Những thay đổi trong chính sách bảo hiểm y tế cho thấy cách tiếp cận đối với an sinh và chăm sóc sức khỏe đang dần chuyển sang một giai đoạn mới.
Nếu trước đây việc mở rộng diện bao phủ, tăng số người tham gia bảo hiểm y tế được xem là mục tiêu trọng tâm, thì hiện nay yêu cầu đặt ra cao hơn: người có thẻ bảo hiểm y tế phải thực sự nhận được lợi ích khi sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh.
Do đó, mục tiêu đạt tỷ lệ bao phủ 100% dân số vào năm 2030 chỉ thực sự có giá trị khi bảo hiểm y tế trở thành công cụ giúp người dân giảm bớt gánh nặng tài chính trước những rủi ro sức khỏe.
Việc tiếp tục mở rộng phạm vi quyền lợi, điều chỉnh mức hưởng, phát triển các hình thức bảo hiểm y tế bổ sung và hoàn thiện cơ chế tài chính y tế sẽ góp phần xây dựng một hệ thống bảo hiểm toàn diện hơn.
Qua đó, bảo hiểm y tế không chỉ giúp người dân có thêm điều kiện tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe mà còn trở thành một trong những trụ cột quan trọng của chính sách an sinh xã hội, hướng tới một hệ thống y tế công bằng, hiệu quả và bền vững.