Người bị quai bị không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối chân gà, nhưng nên hạn chế trong giai đoạn tuyến mang tai đang sưng đau. Chân gà thường có độ dai, nhiều da và mô liên kết, đòi hỏi phải nhai tương đối nhiều. Khi tuyến nước bọt mang tai bị viêm và sưng, các động tác nhai hoặc vận động hàm quá mức có thể làm vùng hàm – mang tai đau nhiều hơn và khiến người bệnh khó ăn uống.
Quai bị là bệnh nhiễm virus gây viêm tuyến nước bọt, thường gặp nhất là tuyến mang tai. Tình trạng sưng đau ở vùng trước và dưới tai có thể ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng nhai, há miệng và nuốt thức ăn. Vì vậy, lựa chọn thực phẩm có kết cấu mềm, ẩm và dễ nhai là một trong những biện pháp giúp người bệnh ăn uống thuận lợi hơn trong thời gian hồi phục.
Vì sao nên hạn chế chân gà khi bị quai bị?
1. Chân gà tương đối dai, cần nhai nhiều
Khác với những thực phẩm mềm hoặc được nấu nhừ, chân gà chứa nhiều da và mô liên kết nên có độ dai, đàn hồi. Việc ăn món này thường cần vận động cơ hàm nhiều hơn.
Trong thời gian tuyến mang tai sưng viêm, người bệnh có thể bị đau khi nhai hoặc há miệng. Do đó, các món dai, cứng hoặc khó nhai có thể làm cảm giác khó chịu tăng lên.
2. Có thể làm đau vùng mang tai rõ hơn
Khi nhai, cơ hàm và các cấu trúc vùng quanh tuyến nước bọt phải hoạt động. Ở người đang bị viêm tuyến mang tai, vận động hàm nhiều có thể khiến vùng sưng đau trở nên khó chịu hơn.
Điều này không có nghĩa chân gà làm bệnh quai bị nặng hơn hoặc trực tiếp gây tổn thương tuyến nước bọt. Lý do chính để hạn chế món ăn này là giảm nhu cầu nhai và giúp người bệnh ăn uống dễ chịu hơn trong giai đoạn có triệu chứng.
3. Không nên đồng nhất việc kiêng chân gà với kiêng hoàn toàn thịt gà
Người mắc quai bị không bắt buộc phải loại bỏ thịt gà khỏi chế độ ăn nếu không có dị ứng hoặc chống chỉ định riêng. Thịt gà được nấu chín kỹ, xé nhỏ hoặc băm nhuyễn có thể là nguồn cung cấp protein phù hợp.
Điều quan trọng là cách chế biến và độ mềm của món ăn. Thịt gà luộc mềm, hấp hoặc nấu cháo thường dễ ăn hơn các món gà chiên, nướng, quay hoặc chế biến khô, dai.
Người bị quai bị nên ăn gì?
Trong thời gian tuyến mang tai còn sưng đau, người bệnh nên ưu tiên các món có kết cấu mềm, ẩm và dễ nuốt, chẳng hạn:
- Cháo thịt, cháo cá hoặc cháo trứng.
- Súp, canh và các món hầm nhừ.
- Trứng hấp hoặc trứng chưng.
- Cá được nấu mềm, lọc kỹ xương.
- Thịt nạc băm hoặc xay nhuyễn, nấu mềm.
- Sữa, sữa chua và các thực phẩm mềm phù hợp với khả năng dung nạp.
- Rau củ được nấu chín mềm, nghiền hoặc hầm nhừ.
Các món ăn nên được chia thành nhiều bữa nhỏ nếu người bệnh cảm thấy khó ăn. Đồng thời, cần bảo đảm uống đủ nước để hạn chế nguy cơ mất nước, đặc biệt khi có sốt hoặc ăn uống kém.
Bị quai bị nên hạn chế những thực phẩm nào?
Ngoài các món dai và cứng như chân gà, người bệnh nên hạn chế những thực phẩm có thể làm tăng cảm giác đau hoặc khiến việc nhai, nuốt khó khăn hơn.
Thực phẩm cứng, dai hoặc khô
Có thể hạn chế:
- Chân gà, thịt dai hoặc thịt khô.
- Thịt nướng, thịt quay có phần quá cứng.
- Đồ chiên giòn.
- Các loại hạt cứng.
- Bánh quy cứng, thực phẩm khô và giòn.
Mục tiêu không phải là “kiêng” tuyệt đối mà là giảm nhu cầu nhai trong thời gian tuyến mang tai đang viêm đau.
Thực phẩm chua, có tính acid
Các thực phẩm hoặc đồ uống có vị chua có thể kích thích tiết nước bọt và làm đau rõ hơn ở một số người đang bị viêm tuyến nước bọt. Vì vậy, khi ăn uống thấy đau tăng, nên tạm thời hạn chế các loại trái cây quá chua, nước ép có tính acid và thực phẩm chứa nhiều acid.
Đồ cay, quá mặn hoặc quá nóng
Thực phẩm cay, nhiều gia vị hoặc quá nóng có thể gây khó chịu khi vùng miệng – họng đang nhạy cảm. Người bệnh nên lựa chọn món có gia vị vừa phải, nhiệt độ phù hợp và dễ ăn.
Một số lưu ý khi chăm sóc người bệnh quai bị
Quai bị là bệnh do virus nên không có thuốc đặc hiệu giúp tiêu diệt virus quai bị. Điều trị chủ yếu là nghỉ ngơi, uống đủ nước và kiểm soát các triệu chứng theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Người bệnh nên:
- Nghỉ ngơi đầy đủ.
- Uống đủ nước.
- Ăn các món mềm, dễ nhai và dễ nuốt.
- Không cố ăn những món khiến vùng mang tai đau nhiều.
- Theo dõi diễn biến của tình trạng sưng đau và các triệu chứng toàn thân.
- Thực hiện cách ly, hạn chế tiếp xúc gần với người khác trong thời gian có khả năng lây truyền theo hướng dẫn y tế.
Đặc biệt, nếu người bệnh xuất hiện đau bụng dữ dội, nôn nhiều, đau hoặc sưng tinh hoàn ở nam giới, đau đầu dữ dội, cứng gáy, rối loạn ý thức hoặc các biểu hiện bất thường khác, cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá và xử trí kịp thời vì quai bị có thể gây biến chứng ở một số trường hợp.
Kết luận
Bị quai bị có thể ăn thịt gà nếu được chế biến mềm, nhưng nên hạn chế chân gà trong giai đoạn tuyến mang tai còn sưng đau. Chân gà có đặc điểm dai và cần nhai nhiều, do đó có thể làm tăng cảm giác đau ở vùng hàm và mang tai.
Thay vì tập trung vào việc kiêng một loại thực phẩm cụ thể, chế độ ăn cho người bị quai bị nên ưu tiên thức ăn mềm, ẩm, dễ nhai, dễ nuốt, đủ năng lượng và protein, đồng thời hạn chế thực phẩm cứng, dai, cay, quá nóng hoặc có tính acid nếu những món này làm triệu chứng khó chịu hơn.