Người bị quai bị có thể ăn thịt vịt nếu cơ thể dung nạp tốt và món ăn được chế biến mềm, dễ nhai, dễ nuốt. Hiện không có khuyến cáo y khoa chung yêu cầu người mắc quai bị phải kiêng hoàn toàn thịt vịt. Tuy nhiên, trong giai đoạn tuyến mang tai sưng đau, người bệnh nên hạn chế các món thịt dai, cứng hoặc chế biến nhiều dầu mỡ vì có thể làm tăng hoạt động nhai, gây đau và khiến việc ăn uống trở nên khó khăn hơn.
Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus, thường gây viêm và sưng đau tuyến nước bọt, đặc biệt là tuyến mang tai. Người bệnh có thể sốt, mệt mỏi, đau vùng góc hàm, đau khi nhai hoặc nuốt. Vì vậy, lựa chọn thực phẩm phù hợp trong thời gian mắc bệnh chủ yếu nhằm bảo đảm đủ năng lượng, hạn chế đau khi ăn và duy trì tình trạng dinh dưỡng.
Người bị quai bị có nên ăn thịt vịt không?
Thịt vịt là nguồn cung cấp protein, chất béo, vitamin và một số khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Vì vậy, người mắc quai bị không nhất thiết phải loại bỏ thịt vịt khỏi chế độ ăn nếu không có bệnh lý hoặc tình trạng sức khỏe khác yêu cầu hạn chế thực phẩm này.
Tuy nhiên, cách chế biến và độ mềm của món ăn có ý nghĩa quan trọng. Thịt vịt nếu chế biến theo dạng quay, chiên, nướng hoặc để miếng lớn, dai có thể khiến người bệnh phải nhai nhiều. Khi tuyến mang tai đang viêm và sưng, động tác nhai có thể làm vùng tổn thương đau hơn.
Nếu muốn ăn thịt vịt, người bệnh có thể lựa chọn phần thịt mềm, lọc bỏ da và mỡ, nấu chín kỹ rồi xé nhỏ hoặc băm nhuyễn. Có thể kết hợp thịt vịt với cháo, súp hoặc các món có nhiều nước để dễ ăn hơn.
Vì sao người bệnh quai bị thường khó ăn các món thịt dai, cứng?
Khi tuyến mang tai bị viêm, hoạt động nhai có thể kích thích tuyến nước bọt và gây đau tại vùng trước tai, góc hàm hoặc lan xuống vùng cổ. Do đó, những thực phẩm cần nhai lâu như thịt dai, thịt khô, đồ chiên giòn hoặc thức ăn cứng có thể khiến triệu chứng khó chịu tăng lên.
Điều này không có nghĩa thịt vịt là thực phẩm gây ra hoặc làm nặng bệnh quai bị. Yếu tố cần lưu ý chủ yếu là độ dai, cách chế biến và khả năng dung nạp của người bệnh.
Ngoài ra, các món nhiều dầu mỡ có thể gây cảm giác đầy bụng, khó tiêu ở một số người, đặc biệt khi đang sốt, mệt mỏi hoặc ăn uống kém. Vì vậy, nên ưu tiên cách chế biến đơn giản như luộc, hấp hoặc nấu mềm thay vì quay, chiên hoặc xào nhiều dầu.
Người bị quai bị nên ăn gì?
Trong thời gian tuyến mang tai còn sưng đau, người bệnh nên lựa chọn các món mềm, lỏng, dễ nhai, dễ nuốt và có giá trị dinh dưỡng. Một số lựa chọn phù hợp gồm:
- Cháo thịt, cháo cá hoặc cháo trứng.
- Súp, canh và các món hầm được nấu nhừ.
- Trứng chế biến mềm như trứng hấp hoặc canh trứng.
- Cá nấu mềm, lọc kỹ xương.
- Thịt nạc băm nhỏ hoặc xé mềm.
- Đậu phụ và các sản phẩm từ đậu.
- Rau củ được nấu chín mềm.
- Sữa và các sản phẩm từ sữa nếu người bệnh dung nạp tốt.
- Nước và các loại chất lỏng phù hợp để hạn chế nguy cơ mất nước khi sốt.
Thực đơn nên được chia thành nhiều bữa nhỏ nếu người bệnh cảm thấy đau hoặc khó ăn. Thức ăn nên được dùng ở nhiệt độ phù hợp, tránh quá nóng hoặc quá lạnh nếu những nhiệt độ này làm người bệnh khó chịu.
Bị quai bị nên hạn chế những thực phẩm nào?
Người bệnh nên hạn chế các loại thức ăn có thể làm đau tăng lên hoặc gây khó khăn khi nhai nuốt, chẳng hạn:
Thực phẩm cứng, dai:
Thịt khô, thịt dai, đồ chiên giòn, các loại hạt cứng hoặc món cần nhai nhiều có thể làm tăng cảm giác đau tại vùng tuyến mang tai.
Thực phẩm chua, có tính acid:
Cam, chanh, bưởi, me và các món có vị chua có thể kích thích tiết nước bọt. Khi tuyến nước bọt đang viêm, sự kích thích này có thể làm đau vùng mang tai rõ hơn ở một số người.
Thực phẩm cay và gia vị kích thích:
Ớt, tiêu và các món quá cay có thể gây kích ứng niêm mạc miệng, khiến người bệnh khó chịu khi ăn.
Món nhiều dầu mỡ:
Đồ chiên rán, thức ăn nhiều chất béo có thể gây đầy bụng hoặc khó tiêu ở một số người, nhất là khi đang sốt và ăn uống kém.
Rượu, bia:
Nên tránh trong thời gian mắc bệnh vì có thể ảnh hưởng đến tình trạng mất nước và không phù hợp với quá trình hồi phục.
Có cần kiêng thịt gà, hải sản, đồ nếp khi bị quai bị không?
Không nên hiểu rằng mọi người mắc quai bị đều phải kiêng tuyệt đối thịt gà, thịt vịt, trứng, cá hoặc hải sản. Việc lựa chọn thực phẩm nên dựa vào khả năng nhai nuốt, mức độ đau, tình trạng tiêu hóa và khả năng dung nạp của từng người.
Nếu người bệnh ăn được một loại thực phẩm mà không làm đau tăng, không gây dị ứng hoặc rối loạn tiêu hóa thì không nhất thiết phải loại bỏ thực phẩm đó chỉ vì mắc quai bị.
Đối với đồ nếp, thực phẩm có kết cấu dẻo và đặc như xôi hoặc một số loại bánh có thể khó nhai, khó nuốt khi vùng hàm đang đau. Vì vậy, có thể hạn chế trong giai đoạn triệu chứng rõ rệt, thay vì coi đây là thực phẩm bắt buộc phải kiêng do có khả năng làm virus quai bị phát triển.
Tương tự, hải sản không phải là nhóm thực phẩm bắt buộc phải loại bỏ ở tất cả người bệnh. Người có tiền sử dị ứng hải sản cần tránh theo tình trạng cá nhân; những người dung nạp bình thường có thể sử dụng các món cá hoặc hải sản được nấu chín kỹ, chế biến mềm và phù hợp với khả năng ăn uống.
Một số lưu ý khi chăm sóc người bệnh quai bị
Bên cạnh chế độ ăn, người mắc quai bị cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi diễn biến triệu chứng. Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng để điều trị bệnh.
Người bệnh cũng cần hạn chế tiếp xúc gần với người khác trong thời gian có khả năng lây truyền và thực hiện các biện pháp vệ sinh, phòng lây nhiễm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Cần đưa người bệnh đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, nôn nhiều, cứng gáy, rối loạn ý thức, đau bụng nhiều, đau hoặc sưng tinh hoàn, khó thở, mất nước hoặc các triệu chứng ngày càng nặng. Đây có thể là biểu hiện cần được đánh giá để loại trừ biến chứng của bệnh.
Kết luận
Người bị quai bị không nhất thiết phải kiêng thịt vịt. Nếu muốn ăn, nên chọn thịt vịt được nấu chín kỹ, mềm, lọc bỏ phần da và mỡ, xé hoặc băm nhỏ để giảm nhu cầu nhai. Trong thời gian tuyến mang tai còn sưng đau, chế độ ăn nên ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ tiêu và giàu dinh dưỡng.
Quan trọng hơn việc kiêng một loại thịt cụ thể là duy trì đủ nước, năng lượng và chất dinh dưỡng, đồng thời hạn chế những thực phẩm khiến người bệnh đau hơn khi nhai hoặc kích thích tiết nước bọt quá mức.