Y tế cơ sở được xác định là nền tảng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính và phòng, chống dịch bệnh tại cộng đồng. Trong định hướng thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, An Giang đang tập trung tháo gỡ những hạn chế về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực chuyên môn cho tuyến xã, phường.
Y tế tuyến cơ sở vẫn còn nhiều điểm cần được cải thiện
Tại Trạm Y tế xã Hội An, hoạt động khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân được duy trì thường xuyên. Trạm hiện có 28 nhân viên, trong đó có 3 bác sĩ, mỗi ngày tiếp nhận khoảng 90-130 lượt người đến khám.
Người bệnh đến trạm chủ yếu mắc các bệnh không lây nhiễm và bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh đường hô hấp và các bệnh lý cơ xương khớp.
Bên cạnh khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, đội ngũ y tế tại đây còn đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác như trực cấp cứu tại trạm chính và hai điểm trạm, tổ chức khám sàng lọc sức khỏe, quản lý người mắc bệnh không lây nhiễm, triển khai các chương trình y tế, phòng chống dịch và thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Khối lượng công việc lớn trong khi nhân lực còn hạn chế khiến việc phát triển chuyên môn tại tuyến cơ sở gặp không ít khó khăn.
Trang thiết bị cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Trạm hiện đã có máy siêu âm, máy điện tim và thiết bị kiểm tra nhanh đường huyết, đáp ứng một phần nhu cầu khám và theo dõi người bệnh. Tuy nhiên, nhiều thiết bị đã được sử dụng trong thời gian dài và bắt đầu xuống cấp.
Một số phương tiện quan trọng vẫn còn thiếu, trong đó có hệ thống xét nghiệm sinh hóa – huyết học, máy X-quang, thiết bị cấp cứu, máy đo SpO2 cùng các phương tiện hỗ trợ quản lý bệnh không lây nhiễm.
Điều này ảnh hưởng nhất định đến khả năng chẩn đoán và theo dõi bệnh ngay tại địa phương. Khi cần thực hiện xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hoặc các kỹ thuật chuyên sâu, một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi và trẻ dưới 6 tuổi, vẫn phải tìm đến các cơ sở y tế tuyến trên.
Tăng năng lực tuyến xã để người dân thuận lợi khám chữa bệnh
Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế tại xã Hội An đạt khoảng 94%, phần lớn người dân đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu tại trạm y tế. Đây là điều kiện thuận lợi để tuyến cơ sở phát huy vai trò trong chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Tuy nhiên, để người dân có thể thực sự tiếp cận nhiều dịch vụ ngay tại địa phương, cơ sở y tế cần được bổ sung cả nhân lực lẫn trang thiết bị.
Trong số các thiết bị được ưu tiên, máy siêu âm, hệ thống xét nghiệm cơ bản và máy X-quang được xem là những phương tiện có tính thiết thực cao đối với hoạt động khám, chẩn đoán và theo dõi bệnh tại tuyến xã.
Thực tế tại Hội An cũng phản ánh những vấn đề chung mà y tế cơ sở đang phải đối mặt. Có thể khái quát thành 5 nhóm khó khăn chính gồm: cơ chế tài chính chưa đủ linh hoạt; danh mục thuốc và kỹ thuật tại tuyến cơ sở còn hạn chế so với tuyến trên; tình trạng thiếu bác sĩ cùng chính sách đãi ngộ chưa đủ sức thu hút và giữ chân nhân lực; tiềm năng của y học cổ truyền chưa được khai thác tương xứng; đồng thời niềm tin của một bộ phận người dân đối với y tế tuyến xã vẫn chưa cao.
Khi các cơ sở tuyến trên vẫn là lựa chọn ưu tiên của người dân, tình trạng quá tải cục bộ có thể tiếp tục xảy ra, trong khi nguồn lực tại tuyến xã chưa được khai thác hết khả năng.
Những mục tiêu quan trọng trong giai đoạn 2026-2030
Để từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, An Giang đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể trong thời gian tới.
Trong năm 2026, tỉnh hướng tới hoàn thành sổ sức khỏe điện tử được tích hợp trên VNeID trước tháng 12. Việc số hóa thông tin sức khỏe được kỳ vọng giúp hình thành hồ sơ sức khỏe thuận tiện hơn cho người dân, đồng thời hỗ trợ quá trình theo dõi sức khỏe lâu dài.
Tỉnh cũng đặt mục tiêu tổ chức khám sàng lọc và kiểm tra sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm cho người dân. Ngày 7/4 hằng năm được xác định là ngày sức khỏe toàn dân, qua đó góp phần nâng cao nhận thức về chủ động chăm sóc và phòng bệnh.
Sang năm 2027, định hướng đặt ra là mỗi trạm y tế có từ 4-5 bác sĩ. Đây được xem là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao khả năng khám, quản lý bệnh mạn tính và thực hiện các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu ngay tại cộng đồng.
Trong giai đoạn 2027-2030, tỉnh dự kiến đầu tư và nâng cấp đồng bộ 106 trạm y tế thuộc 102 xã, phường, đặc khu theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Song song với việc hoàn thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị, An Giang hướng tới xây dựng các cơ sở y tế có chất lượng cao hơn và phát triển thêm các chuyên khoa sâu.
Đến năm 2030, mục tiêu được đặt ra là nâng tuổi thọ trung bình của người dân lên 75,5 tuổi, trong đó thời gian sống khỏe mạnh đạt tối thiểu 68 năm.
Chú trọng đào tạo và bổ sung nhân lực y tế
Nhân lực là một trong những yếu tố quyết định khả năng hoạt động của y tế cơ sở. Vì vậy, bên cạnh việc tuyển dụng và đào tạo tại chỗ, ngành y tế An Giang đang định hướng tăng cường hỗ trợ chuyên môn giữa các tuyến.
Một trong những giải pháp được triển khai là luân phiên nhân viên y tế từ tuyến trên về làm việc, hỗ trợ chuyên môn tại các trạm y tế.
Tỉnh cũng định hướng thành lập Phân hiệu Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trên cơ sở Trường Cao đẳng Y tế Kiên Giang. Đồng thời, Trường Cao đẳng Y tế An Giang được định hướng phát triển thành một trung tâm đào tạo nhân lực y tế quan trọng của tỉnh.
Cách tiếp cận này nhằm tạo nguồn nhân lực y tế ngay tại địa phương, hạn chế tình trạng thiếu nhân lực kéo dài và đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
Từng bước hoàn thiện cơ sở hạ tầng y tế
Cùng với nhân lực, cơ sở vật chất cũng được xem là một trụ cột trong quá trình củng cố tuyến y tế cơ sở.
Các địa phương được định hướng rà soát quỹ đất, ưu tiên sử dụng đất sạch và phần đất thu hồi từ các dự án để phục vụ phát triển các công trình y tế. Việc chuyển đổi linh hoạt mục đích sử dụng đất cũng được tính đến nhằm tạo điều kiện xây dựng và mở rộng cơ sở chăm sóc sức khỏe.
Đầu tư thiết bị y tế được triển khai song song với nâng cấp hạ tầng, nhằm giúp các cơ sở y tế có đủ điều kiện thực hiện thêm nhiều dịch vụ kỹ thuật, hạn chế tình trạng người bệnh phải chuyển lên tuyến trên chỉ vì thiếu phương tiện chẩn đoán hoặc điều trị.
Dự kiến bổ sung nhiều thiết bị hiện đại tại Trung tâm Y tế Phú Tân
Một trong những dự án đang được quan tâm là kế hoạch đầu tư trang thiết bị y tế bằng nguồn vốn vay PIF của Chính phủ Phần Lan tại Trung tâm Y tế Phú Tân.
Theo kế hoạch khảo sát, cơ sở này dự kiến được trang bị nhiều thiết bị phục vụ chẩn đoán và điều trị, gồm máy CT 64 lát cắt, hệ thống X-quang kỹ thuật số, máy X-quang nhũ ảnh, máy siêu âm 4D và hệ thống nội soi.
Bên cạnh đó, dự án còn dự kiến đầu tư 5 máy chạy thận nhân tạo, phòng an toàn sinh học cấp 2 và hệ thống xét nghiệm tự động.
Việc bổ sung các thiết bị trên hướng tới nâng cao khả năng phát hiện bệnh, chẩn đoán, điều trị và theo dõi người bệnh ngay tại địa phương. Khi năng lực chuyên môn và kỹ thuật của các trung tâm y tế được nâng lên, số trường hợp phải chuyển tuyến vì thiếu điều kiện chẩn đoán, điều trị cũng có thể được giảm bớt.
Củng cố tuyến xã là nền tảng của chăm sóc sức khỏe ban đầu
Đầu tư cho các trung tâm y tế tuyến huyện chưa đủ để giải quyết toàn diện bài toán chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Tuyến xã vẫn giữ vai trò trực tiếp tiếp cận người dân, đặc biệt trong quản lý bệnh mạn tính, phòng bệnh, phát hiện sớm nguy cơ sức khỏe và theo dõi người bệnh lâu dài.
Do đó, mục tiêu mỗi trạm y tế có 4-5 bác sĩ cần được triển khai đồng thời với đào tạo chuyên môn, luân phiên nhân lực, cải thiện chính sách đãi ngộ và bổ sung trang thiết bị.
Khi bác sĩ và nhân viên y tế có đủ điều kiện làm việc, trạm y tế có khả năng cung cấp nhiều dịch vụ hơn, người dân có thêm lựa chọn khám chữa bệnh gần nơi cư trú và việc quản lý sức khỏe liên tục cũng thuận lợi hơn.
Về lâu dài, việc củng cố y tế cơ sở không chỉ nhằm giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên mà còn hướng đến thay đổi cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe: chuyển từ chủ yếu điều trị khi mắc bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý nguy cơ và theo dõi sức khỏe thường xuyên.
Với định hướng đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, đào tạo và chuyển đổi số, An Giang đang từng bước xây dựng mạng lưới y tế cơ sở có khả năng đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngay tại cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng quản lý bệnh mạn tính, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và hướng tới mục tiêu cải thiện tuổi thọ cũng như số năm sống khỏe mạnh của người dân trong những năm tới.